تبلیغات اینترنتیclose
گفت و شنودی با مترجم تركی آثار امام (ره)
حاوی ترجمه اشعار امام خمینی به ترکی آذری توسط دکتر حسین محمدزاده صدیق (دوزگون)

«روزنامه ایران»، تیرماه 1371

اشاره؛

اقبال مردم سراسر دنيا به آثار ارزشمند حضرت امام(ره)، هر روز گستردگی بيشتری می‌يابد. اين روی‌آوری تا بدان اندازه فزونی يافته است كه مؤسسه‌ی تنظيم و نشر آثار امام با امكاناتی كه در اختيار دارد، قادر به پاسخگویی خواستاران اين آثار نيست.

آثار و تأليفات امام به زبان‌های رايج دنيا ترجمه شده و يا در دست ترجمه است.

در اين ميان با توجه به گستردگی زبان تركی بعد از زبان فارسی در كشور ما و در كشورهای همجوار، ترجمه‌ی تركی آثار امام از جايگاه ويژه‌ای برخوردار است. در اين خصوص گفتگويی داشتيم با دكتر حسين محمدزاده صديق كه به ترجمه‌ی تركی آثار امام همت گماشته‌اند.

ضمن سپاس از ايشان، كوتاه‌نوشت اين گفتگو را تقديم می‌كنيم:

اخيراً شاهد انتشار ترجمه‌ی تركی وصيتنامه‌ی حضرت امام خميني(ره) از سوی مؤسسه‌ی تنظيم و نشر آثار امام بوديم. لطفا در مورد ويژگي‌های اين ترجمه و چگونگی شكل‌گيری آن توضيح بفرمائيد.

اين ترجمه را به سفارش موسسه‌ی تنظيم و نشر آثار امام خمينی(ره) در سال 68 شروع كردم و اكنون نخستين چاپ آن همزمان با چهارمين سالگرد ارتحال امام منتشر می‌شود. سبب تأخير در اين ترجمه اين بود كه من با دشواری‌های خاصی در ترجمه‌ی اثر روبرو بودم. اولاً قصد من در اين برگردان اين بود كه مفاهيم كامل و جملات عميق حضرت امام را منتقل كنم و شما می‌دانيد كه اصل در ترجمه، انتقال مفهوم است، نه برگردان واژه به واژه‌ی متن.

انتقال مفهوم اگر از يك رمان، يك مطلب تاريخی، زبان‌شناسی و يا روانشناختی باشد، دشواری خاصی نخواهيم داشت. اما وقتی با دقيق‌ترين و رقيق‌ترين عواطف بشری سروكار داريم، و با كسی كه مطالب عميق فلسفی را به زبان مردم بيان می‌كند، كار بسيار دشواری است. اين‌جا، با يك فيلسوف، فقيه، متكلم و يك فرد آگاه به تاريخ روبرو هستيم كه رهبر مردم است، و به زبان عادی و عامی آن‌ها سخن می‌گويد، نفوذ كلام دارد، و در واقع ما می‌خواستيم كه سخن امام باشيم به زبان آذری، می‌خواستيم كه در انتقال مفهوم، كار ما كاستی نداشته باشد، و اين بسيار دشوار بود.

دشواری ديگر، عدم وجود سنت برگردان‌های علمی و فلسفی و سياسی در شیوه‌ی معاصر تركی آذری، در ايران بود، گرچه تركی ريشه‌ی بسيار كهنی در ايران و آسيا دارد و می‌دانيم كه حداقل هزار سال سنت ترجمه در زبان تركی داريم. در دوره‌ی سامانيان نخستين سازمان ترجمه‌ی قرآن به تركی به دستور امير نوح سامانی تشكيل شد. در دو شورايی كه اين امير تشكيل می‌دهد، هم جواز ترجمه‌ی قرآن به فارسی را از علمای ماوراء النهر می‌گيرد و هم ترجمه به تركی. از اين ترجمه‌ی تركی قرن چهارم، نمونه‌هايی در دست داريم. بعد از آن نيز قرآن، نهج‌البلاغه، نهج‌الفصاحه، كتب متعدد فلسفی، كلامی، عقيدتی و فقهی به زبان تركی آذری ترجمه می‌شود. اما به سبب تركی‌ستيزی پنهان و آشكار رژيم منحوس پهلوی، اين سنت به يكباره در ايران قطع می‌شود و در هفتاد ساله‌ی اخير، يك فاصله‌ی بسيار عميقی را احساس می‌كنيم و درس‌خوانده‌های هم‌سن و هم‌نسل من، از اين سنت جدا افتاده و آن را از دست داده‌اند. از سوی ديگر، مخاطبين ايرانی ما علاقه و گرايشی به قرائت متون تركی، به ويژه متون كلاسيک و فلسفی نداشته‌اند و اين نيز دشواری دوم ما بود.

دشواری سوم، شتاب مؤسسه‌ی فرهنگی آثار امام بود، ما ترجمه‌ی وصيت‌نامه را در اختيار صاحبنظران قرار داديم و تغييرات فراوانی به عمل آمد، دوباره‌نويسی شد و در نهايت در اين چهار سال، گروه بسيار زيادی از كارمندان مؤسسه‌ی تنظيم و نشر آثار گرفته تا تعدادی از دانشجويان به دليل حساسيت قضيه، بر روی اين اثر چند صفحه‌ای، شبانه روزی كار می‌كردند و در اين مسير كمك‌های فراوانی شده است و در نهايت به اين صورت كه مشاهده می‌كنيد، چاپ شده است. گرچه نقايصی اندك به چشم می‌خورد، ولی من رضايت نسبی دارم و انشاءالله نقايص موجود را در چاپ‌های بعدی بر طرف خواهيم كرد.

شما به غير از وصيتنامه‌ی حضرت امام (ره)، آثار ديگری از ايشان را ترجمه كرده‌ايد، لطفا در اين مورد نيز توضيحاتی ارائه دهيد.

ترجمه‌ی وصيتنامه و بعضی از متون بازمانده از حضرت امام را به سفارش مؤسسه‌ی تنظيم و نشر آثار انجام داده‌ام، ولی بعضی آثار را شخصاً به دلخواه و بی‌آنكه از سوی موسسه‌ای، سفارشی دريافت كنم، ترجمه كرده‌ام. آنچه كه در كنار وصيتنامه، به عهده‌ی من گذاشته شده، دو مجموعه مكتوبات سياسی و مكتوبات عرفانی حضرت امام بود. مكتوبات سياسی، مجموعه‌ی شش‌ نامه‌ی مهم امام به شخصيت‌های سياسی جهان از جمله گورباچف بود كه ترجمه‌ی آن با فهارس متعدد، مقدمه و توضيحات و تعليقات ويژه به اتمام رسيده و در حال انتشار است. مكتوبات عرفانی امام، مجموعه شش مكتوب بود كه به وابستگان و نزديكان خودشان مرقوم فرموده‌اند، در ترجمه‌ی اين مكتوبات نيز، با همان دشواری‌هايی كه در پاسخ سوال نخست برشمردم، روبرو بودم كه به حول و قوه‌ی الهی اين دشواری‌ها بر ما آسان شد.

صفحه قبل صفحه بعد
نظر شما
نام : *
پست الکترونیک :
وب سایت/بلاگ :
*
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O @};-
:B /:) =D> :S
کد امنیتی : *

نگارش در تاريخ سه شنبه 24 مرداد 1391 توسط ائلشن محمدی |